zamknij
_O MNIE

Droga Sztuki Ludwiki Żytkiewicz

Podziw dla piękna nietrwałego, ulotnego wynikającego ze zmian obserwowanych w przyrodzie oraz Buddyjskie poczucie nietrwałości świata – kształtuje japoński ideał piękna. Jest to piękno nietrwałe, przemijające, nieuchwytne – odmienne od transcendentycznego piękna Zachodu. Związane z odwzorowaniem w sztuce przyrody, filozofii zen, zawdzięczają przedkładanie oszczędności środków wyrazu nad rozbudowaną formą i kolorem.
Prace Pani Ludwiki Żytkiewicz inspirowane estetyką japońską – Shibori Arashi („cierpkość gorycz”) odzwierciedlają tę kulturę i filozofię pojmowania świata. Tkaniny wykonane w technice shibori, powstają przez barwienie całych zwojów na których powstałe plamy barwne przenikają w głąb tkaniny. Barwienie podobnie jak składnik formy estetycznej istnieje w czasie, przenikając od warstw powierzchniowych ku środkowi. Zwartość i jednolitość otrzymuje się przez powtarzanie rytmu i odpowiednie rozwiązanie techniczne służące do stwarzania głębi. Powstające płaszczyzny barwne tworzą różne formy wynikające z tej techniki z jej zamiłowania do prostoty i naturalnych właściwości rzeczy – oddając ideał estetyczny sztuki japońskiej – nietrwałość. Biorą swoje źródło z obserwacji natury, budując harmonię całości na asymetrii, wzorowaną na przyrodzie. Zapewniają naturalną harmonię przez zestawienie przeciwstawnych elementów formy i koloru odwołujących się do intuicyjnego zdobywania wiedzy i postrzegania świata. W pracach tych jest łagodność, harmonia i wyciszenie. Shibori wymyka się jednoznacznemu określeniu, wpływa na formę pozwalając na dostrzeżenie piękna w tym co z pozoru wydawać by się mogło jego antytezą – nieregularność, patyna, zniszczenie.
W przeciwieństwie do sztuki Zachodu eksponowanej w całej okazałości, piękno shibori skryte jest „głęboko w ciemnościach”. Jest to współodczuwanie kruchości życia, krótkotrwałego piękna oraz umiejętność jego przekazania w sztuce. Efekt shibori wymaga aktywnej percepcji odbiorcy, oraz pozwala zrozumieć jego niedoskonałość. Sklejania, marszczenia, plisowania, stosowane do modelowania form odpowiadają wielorakim rodzajom kształtów istniejących w naturze, którymi się otaczają, sugerując ich kształt ruch i głębię, „osiągnięte efekty dają możliwość specyficznego organizowania moich obiektów i określają ich nastrój” – pisze autorka.
W pracach Pani Ludwiki Żytkiewicz kolor służy przybliżeniu człowieka do kontaktu z przyrodą – morzem, ziemią, niebem, wiatrem – przez co pozostaje w całkowitej harmonii z naturą. Śmiałe, kontrastowe, niebiesko-zielone kolory w pracy „Błękitna” oraz różnorodność motywów z nią związanych są przeciwieństwem monochromatycznej wręcz ubogiej w środki wyrazu pracy „Zatrzymana chwila”. Kontrast jest tu wynikiem różnych poglądów na to czym jest piękno koloru. Odcienie bieli i czerni, głęboki brąz spatynowany upływem czasu, szarość – ogród kamieni, zieleń mchów. Prace dążą do połączenia subiektywnego nastroju i obiektywnego wycinka świata, w wersji Autorki zmierzającej do odzwierciedlenia czegoś, co istnieje poza fizycznością i obrazowością. Cechuje je prostota środków technicznych i asymetryczna kompozycja. Jej poszczególne elementy są równie ważne jak całość i stanowią jedność kontrastowych i uzupełniających się fragmentów i jak mówi buddyjska maksyma „ichi soku issai, issai soku ichi” czyli „jedność jest wszystkim a wszystko jednym”. Niezapełniona przestrzeń yoboku (dosłownie „nadmiar bieli”) którą w kulturze zachodniej ocenia się jako pustkę stanowi część kompozycji i zajmuje wyjątkowo ważne miejsce. Niedopowiedzenie prowadzi do zapełnienia wolnej przestrzeni wyobraźnią, co z kolei buduje estetykę wieloznaczności pracy.
Shibori łączy potęgę spokoju, niedopowiedzenia i całkowitą integralność rzemiosła i wzoru, stając się stanem całkowitego wyciszenia. Przenika wszystkie dziedziny japońskiego życia stając się kształtem, kolorem, dźwiękiem, angażując ludzkie zmysły, stanowi klucz do zrozumienia tego efektu estetycznego.
Pani Ludwika Żytkiewicz w swoich pracach nie ogranicza się do „cytowania japońskich terminów” lecz podaje ich własną indywidualną interpretację co stanowi o ich wielkiej wartości.

prof. Dorota Grynczel